Zależność między momentem obrotowym, prędkością i mocą silnika krokowego

Istnieje złożona zależność pomiędzy momentem obrotowym, prędkością i mocą silnika krokowego, która wpływa na jego wydajność. Poniżej znajduje się szczegółowe wyjaśnienie tych relacji oraz praktyczne metody szacowania mocy.

1. Zależność momentu obrotowego od prędkości

  • Spadek momentu obrotowego przy wzroście prędkości: Wyjściowy moment obrotowy silnika krokowego maleje wraz ze wzrostem prędkości obrotowej. Główną przyczyną tego spadku jest spadek magnetyzacji faz silnika , a nie bezpośrednio zwrotna siła elektromotoryczna (BEMF). Podczas pracy z dużą prędkością, kształt prądu w uzwojeniach cewek ulega zmianie, co prowadzi do zmniejszenia magnetyzacji.

  • Efekt ograniczenia magnetyzacji: Przy analizie silnika dwufazowego, gdzie prąd w fazie przybiera kształt sinusoidalny (lub cosinusoidalny w drugiej fazie), szybkość narastania prądu zależy od napięcia zasilania sterownika oraz indukcyjności uzwojeń. Gdy szybkość narastania prądu wynikająca z napięcia zasilania i indukcyjności jest mniejsza niż nachylenie sinusoidy, następuje ograniczenie magnetyzacji . Na oscyloskopie widać to jako "chudnięcie" sinusoidy. Im większa prędkość, tym bardziej sinusoida staje się płaska, aż w końcu zamienia się w trójkąt. Im mniej "okrągły" kształt sinusoidy, tym mniejszy jest moment obrotowy.

Wskazówka techniczna:
Punkt maksymalnej mocy silnika krokowego można łatwo oznaczyć za pomocą oscyloskopu. Jest to miejsce, w którym zaczyna spadać magnetyzacja przy wzroście prędkości. W praktyce, ten punkt charakteryzuje się największym możliwym momentem obrotowym dla danej prędkości, co pozwala oszacować szczytową moc.

2. Jak oszacować moc silnika krokowego?

Metoda 1: Oszacowanie na podstawie parametrów fizycznych

Moc, jaką można dostarczyć do silnika krokowego, wynika z napięcia zasilania, prądu silnika i indukcyjności faz. System ma swój punkt maksymalny, który można oszacować na podstawie tych parametrów. Chociaż dokładne równania mogą być skomplikowane, istnieją prostsze metody oszacowania mocy:

  • Napięcie zasilania: Napięcie zasilania jest kluczowym czynnikiem wpływającym na prędkość szczytowej mocy. W przypadku silników dwufazowych o 200 krokach na obrót, można zaobserwować, że zwiększenie napięcia zasilania proporcjonalnie zwiększa prędkość, przy której osiąga się maksymalną moc. Na przykład, jeśli silnik osiąga maksymalną moc przy 5 obrotach na sekundę przy napięciu X, to przy napięciu 2X będzie osiągał maksymalną moc przy 10 obrotach na sekundę.

  • Prąd i indukcyjność: Prąd płynący przez uzwojenia silnika oraz indukcyjność faz wpływają na zdolność silnika do utrzymania odpowiedniego momentu obrotowego. Zwiększenie prądu może zwiększyć moment, ale jednocześnie generuje więcej ciepła, co wymaga odpowiedniego chłodzenia.

Wskazówka techniczna:
Dla większości aplikacji, aby uniknąć przegrzewania, warto ustawić szczyt mocy poniżej 10 obrotów na sekundę. Jeśli zakładamy np. 6 obrotów na sekundę, to znając moment silnika, możemy policzyć moc. Proste oszacowanie mocy może wyglądać tak:

P=Tω

gdzie:

  • P – moc (W)

  • T – moment obrotowy (Nm)

  • ω – prędkość kątowa (rad/s)

Prędkość kątowa ω można wyrazić jako:

ω=2π⋅nrps

gdzie nrps jest liczbą obrotów na sekundę. Dlatego równanie na moc przyjmie postać:

P=T⋅2π⋅nrps

Metoda 2: Oszacowanie na podstawie obserwacji praktycznej

Metoda ta polega na obserwacji pewnego prawidłowości w zachowaniu silników krokowych. Dla silników dwufazowych o 200 krokach na obrót, można zauważyć, że mają one dobry moment w zakresie od 5 do 10 obrotów na sekundę. Napięcie zasilania jest proporcjonalne do prędkości, przy której osiąga się maksymalną moc. Na przykład, jeśli silnik osiąga maksymalną moc przy 5 obrotach na sekundę przy napięciu X, to przy napięciu 2X będzie osiągał maksymalną moc przy 10 obrotach na sekundę.

Wskazówka techniczna:
Ze względu na ograniczenia termiczne, warto ustawić szczyt mocy poniżej 10 obrotów na sekundę, aby uniknąć przegrzewania silnika. Jeśli zakładamy np. 6 obrotów na sekundę, to znając moment silnika, możemy policzyć moc, korzystając z prostej formuły:

P=T⋅2π⋅nrps

Wynik należy odpowiednio znormalizować, aby uzyskać wartości w watach.

3. Kompleksowy związek pomiędzy momentem obrotowym, prędkością i mocą

  • Moment trzymania (moment blokady): Wśród parametrów wydajności silnika krokowego ważnym wskaźnikiem jest moment trzymania. Jest to moment obrotowy, przy którym stojan blokuje wirnik, gdy silnik krokowy jest zasilany, ale się nie obraca. Parametr ten odzwierciedla maksymalną moc wyjściową silnika krokowego przy niskiej prędkości.

  • Dynamiczny moment obrotowy: Przy różnych prędkościach zmienia się również dynamiczny moment obrotowy silnika krokowego. Moment dynamiczny odnosi się do momentu obrotowego, jaki może zapewnić silnik krokowy podczas pracy. Na niego wpływają czynniki takie jak prędkość i bezwładność obciążenia.

Wskazówka techniczna:
Aby w pełni wykorzystać możliwości silnika krokowego, należy wybrać odpowiedni model i specyfikację zgodnie z rzeczywistymi wymaganiami aplikacji oraz rozsądnie kontrolować parametry, takie jak częstotliwość impulsów i bezwładność obciążenia. Ważne jest również dobrze dopasować sterownik do charakterystyk silnika, aby osiągnąć optymalną pracę w różnych warunkach.

4. Podsumowanie

Istnieje wzajemna zależność ograniczająca i wpływająca pomiędzy momentem obrotowym, prędkością i mocą silnika krokowego. W praktycznych zastosowaniach należy dokonywać kompromisów i wyborów w oparciu o konkretne potrzeby aplikacji.

Wskazówka techniczna:
W praktyce, aby osiągnąć optymalną pracę silnika krokowego, warto:

  • Dokładnie analizować wymagania dotyczące momentu obrotowego i prędkości dla danej aplikacji.

  • Wybierać odpowiednie modele silników i sterowników, które spełniają te wymagania.

  • Monitorować temperaturę pracy silnika, aby unikać przegrzewania.

  • Stosować zaawansowane algorytmy sterowania, które mogą poprawić stabilność i wydajność pracy.


Dodatkowe wyjaśnienie terminologiczne:

  • Zwrotna siła elektromotoryczna (BEMF): To zjawisko polegające na generowaniu napięcia w uzwojeniach silnika, które działa przeciwnie do zasilającego napięcia. Efekt ten jest związany z ruchem wirnika względem pola magnetycznego i może być interpretowany jako efekt zwrotu energii przez silnik hamowany. BEMF nazywany jest efektem prądnicowym. 

Jeśli masz dodatkowe uwagi lub potrzebujesz więcej wyjaśnień, proszę daj znać!


Równanie na moc w układach kątowych:

P=Tω=T2π⋅nrps

gdzie:

  • P – moc (W)

  • T – moment obrotowy (Nm)

  • ω – prędkość kątowa (rad/s)

  • π – liczba pi (około 3.14)

  • nrps – liczba obrotów na sekundę (rps)

Dzięki temu równaniu można łatwo oszacować moc silnika krokowego, znając jego moment obrotowy i prędkość pracy w obrotach na sekundę